مالی رفتاری

مالی رفتاری چیست؟

مالی رفتاری (Behavioural Finance) یک حوزه پژوهشی است که به روان‌شناسی و رفتار فعالان بازار هنگام پذیرش ریسک‌های مالی می‌پردازد. هدف آن نشان دادن خطاهایی است که در معامله و سرمایه‌گذاری بارها و بارها تکرار می‌شوند، و نیز اینکه تصمیم‌ها همیشه آن‌قدر که نظریه اقتصادی کلاسیک فرض می‌کند، عقلانی و کارآمد نیستند. به بیان کوتاه: انسان‌ها واقعاً در بازار چگونه رفتار می‌کنند؟

این حوزه اقتصاد و روان‌شناسی را با هم ترکیب می‌کند. بخش بزرگی از پایه‌های آن را روان‌شناسان دنیل کانمن و آموس تورسکی بنا نهادند که نظریه چشم‌انداز آن‌ها توضیح می‌دهد انسان‌ها سود و زیان را چگونه ارزیابی می‌کنند.

الگوهای رفتاری رایج

• زیان‌گریزی: زیان‌ها شدیدتر از سودهایی به همان اندازه احساس می‌شوند؛ به همین دلیل معامله‌گران تمایل دارند موقعیت‌های زیان‌ده را به امید بازگشت بازار بیش از حد نگه دارند.
• اثر تمایلی (Disposition Effect): سودگیری خیلی زود انجام می‌شود، در حالی که به زیان‌ها اجازه داده می‌شود ادامه پیدا کنند؛ درست برخلاف قاعده مشهور «زیان‌ها را محدود کن و بگذار سودها رشد کنند».
• اعتماد به نفس بیش از حد: پس از یک سری معاملات سودده، افراد معمولاً توانایی‌های خود را بیش از حد برآورد می‌کنند و ریسک بیش از اندازه‌ای می‌پذیرند.
• سوگیری تأیید: به اطلاعاتی که دیدگاه خود فرد را تأیید می‌کند وزن بیشتری داده می‌شود تا به اطلاعاتی که با آن مغایرت دارد.
• رفتار گله‌ای: فعالان بازار از جمع پیروی می‌کنند و این می‌تواند حرکت‌های اغراق‌آمیز قیمت را تشدید کند.

اهمیت آن برای معامله‌گران

آموزش خوب معامله‌گری و ابزارهای فنی یک طرف ماجرا هستند، اما به همان اندازه مهم است که الگوهای رفتاری خود را در موقعیت‌های مشخص بررسی کنید و ضعف‌ها و عادت‌های نادرست را کنار بگذارید. قواعد روشن در یک سیستم معاملاتی، قواعد حد ضرر از پیش تعیین‌شده و یک ژورنال معاملاتی به شناسایی و پرهیز از خطاهای رایج کمک می‌کنند. مطالب بیشتر درباره جنبه ذهنی معامله‌گری را در بخش روان‌شناسی معامله‌گری می‌یابید.